Posiedzenie Komitetu Handlu i Gospodarki EDA

Posiedzenie TEC odbyło się 24 lutego 2021r. w formule on-line w godzinach 14:00 – 17:00. W posiedzeniu wziął udział Robert Gasek – reprezentant Polski, oddelegowany przez ZPPM (zgodnie z porozumieniem polskich członków EDA zawartym 16 marca 2017r. w Grajewie i zgodnie z ustaleniami Komisji ds. Ekonomicznych Porozumienia dla Mleczarstwa z dnia 18 grudnia 2020r.).

Program posiedzenia przewidywał następujące punkty:

  • Otwarcie obrad i powitanie uczestników
  • Oświadczenie antytrustowe
  • Przyjęcie programu posiedzenia oraz sprawozdania z poprzedniego spotkania
  • Sytuacja rynkowa:
  • Najnowsze zmiany na rynku w krajach członkowskich (wypowiedzi delegacji członkowskich)
  • Sprawozdanie z posiedzenia Rady Obserwatorium Rynku Mleka (MMO),
  • Sytuacja na rynku , prezentacja Moniki Wohlfart z ZMB
  • Sprawozdanie z posiedzeń grup zadaniowych ds. WPR oraz Handlu (poprzedzających posiedzenie TEC):
  • Krótkie sprawozdanie z posiedzenia grupy zadaniowej ds. WPR w dniu 24 lutego 2021r.
  • Krótkie sprawozdanie z posiedzenia grupy zadaniowej ds. Handlu w dniu 24 lutego
  • Kluczowe komunikaty do przekazania Komisji Europejskiej
  • Priorytety legislacyjne
  • Przejrzystość rynku i komunikacja cen
  • Przegląd toczących się inicjatyw legislacyjnych Komisji UE
  • Dyskusja z przedstawicielami Komisji Europejskiej (Wydział G.3 produkty zwierzęce)
  • Sprawy różne i ustalenie daty kolejnego posiedzenia
  • Zakończenie spotkania

Ad 1)
Przewodniczący TEC, Pan Wim Kloosterboer (Holandia) otworzył posiedzenie i przywitał zgromadzonych.

Ad 2)
Sekretariat EDA przypomniał zgromadzonym o zakazie wymiany jakichkolwiek informacji, które mogłyby zostać uznane za złamanie przepisów antytrustowych – w szczególności wrażliwych danych handlowych, takich jak np. ceny, listy klientów, inwestycje. Zgromadzeni przyjęli do wiadomości ww. informacje.

Ad3)
Przewodniczący zaproponował przyjęcie programu obrad oraz sprawozdania z poprzedniego posiedzenia TEC, które odbyło się 18 listopada 2020r. Nikt z uczestników nie zgłosił zastrzeżeń.

Ad 4)

  • Poszczególne delegacje członkowskie przedstawiły następujące informacje uzupełniające do ankiety EDA na temat sytuacji rynkowej.

Austria: Ceny mleka surowego rosły od lata 2020r. i utrzymują się na satysfakcjonującym poziomie;

Belgia: Aktualna średnia cena skupu mleka wynosi 34€/100l, ale jest to cena zaniżona ze względu na kłopoty jednej z większych firm. W styczniu 2021r.odnotowano spadek dostaw o 1,5%. Belgia ma nikłe szanse na osiągnięcie celu udziału produkcji ekologicznej zapisanego w strategii „Od pola do stołu”.

Czechy: Ogólna sytuacja w Czechach związana z lockdownem jest zła, ale sytuacja w branży mleczarskiej jest ogólnie pozytywna. Dostawy mleka w 2020r. wzrosły o 4% w stosunku do roku 2019. Aktualna cena mleka surowego wynosi 32,5€/100kg, ale producenci domagają się jej zwiększenia. Produkcja wyrobów gotowych w 2020r. również zauważalnie wzrosła. Spożycie przetworów mlecznych wyrażone w ekwiwalencie mleka wzrosło w 2020r. o 5,4% w stosunku do roku 2019. Ustawa o tzw. czeskich półkach (określająca udział czeskich produktów na półkach sklepowych) trafiła do czeskiego Senatu. Zgłoszono do niej poprawki. Sprawa zostanie rozstrzygnięta być może w połowie marca. Czesko-Morawski Związek Mleczarski jest przeciwny wprowadzeniu tej ustawy (jako niezgodnej z prawem UE i zakłócającej swobodny przepływ towarów).

Niemcy: Sytuacja jest lepsza niż oczekiwano. Na południu kraju, ceny są wysokie i stabilne, na północy ulegają fluktuacjom (i raczej spadają). Ze względu na warunki pogodowe (mrozy) przewidywany jest spadek dostaw surowca i wzrost jego cen. Niektóre organizacje producentów organizują protesty w związku z niezadawalającym poziomem cen mleka. Protestują również przeciwko polityce sieci handlowych, które pośrednio lub bezpośrednio nakładają na rolników dodatkowe wymogi dotyczące jakości mleka (sieci domagają się by mleko spożywcze pochodziło od krów trzymanego w kojcach bez uwięzi). Organizacje producentów mleka pracują nad nowym systemem jakości mleka, który ma powstrzymać napływ mleka z innych krajów (m.in. z Polski i Czech).

Dania: Średnia cena skupu mleka w styczniu i lutym 2021r. wynosiła 33,7 €/100kg. W 2020r. dostawy mleka wzrosły 0,9% w stosunku do roku 2019 i nadal rosną. Produkcja mleka ekologicznego stanowi ok. 12-13% produkcji mleka ogółem.

Hiszpania: Produkcja mleka ekologicznego wynosi poniżej 1% ogółu produkcji, co związane jest z brakiem popytu na droższe, ekologiczne mleko i przetwory mleczne. Aktualna cena mleka w skupie wynosi 33,9€/100kg. Dostawy mleka w 2020r. w porównaniu z rokiem 2019 wzrosły o 2,5%. Odnotowano duży wzrost spożycia przetworów mlecznych (serów nawet o 9,3%). Hiszpania aktualnie wdraża do swojego prawodawstwa przepisy wynikające z Dyrektywy UE o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom handlowym.

Finlandia: Dostawy mleka w 2020r. wzrosły o 1% w stosunku do roku poprzedniego. W 2021r. przewidywany jest spadek dostaw o 3%. Produkcja mleka ekologicznego rośnie, ale póki co stanowi jedynie 3,5% ogółu produkcji. Ceny mleka w skupie w zależności od jakości i zawartości białka i tłuszczu wahają się od 40 do 45 € /100kg. Maleje spożycie mleka i jego przetworów.

Francja: W 2020r. dostawy mleka nieznacznie wzrosły w stosunku do roku 2019, ale w styczniu 2021r. spadły o 4%, a w lutym być może nawet o 5% w stosunku do analogicznych miesięcy roku 2020. Rolnicy narzekają na ceny pasz. Ceny w 2020r. spadły w porównaniu do roku 2019. Odnotowano wzrost spożycia. Aktualna cena mleka to 38,2 €/100kg.

Irlandia: W styczniu 2021r. dostawy mleka wzrosły o 4% w stosunku do stycznia 2020r. Aktualna Cena mleka to 32€/100 litrów, ale dostawcy domagają się jej zwiększenia. Ceny produktów gotowych, wielkość spożycia i prognozy oceniono jako dobre (mimo potencjalnych problemów związanych z handlem z Wielką Brytanią związanych z Brexitem).

Włochy: Dostawy mleka rosną (Włochy postanowiły zostać samowystarczalne w zakresie produkcji mleczarskiej). Ceny mleka w skupie spadają. Producenci mleka domagają się od przetwórców by ci ustalili minimalna cenę skupu w oparciu o koszty produkcji.

Holandia: Sytuacja jest stabilna. Dostawy wzrosły o 1,2%. Aktualna cena mleka wynosi 34,35€/100kg.

Polska: W oparciu o najświeższe informacje, przedstawiciel Polski zaktualizował niektóre dane statyczne dotyczące polskiego rynku. Zgodnie z przewidywaniami cena mleka surowego denominowana w złotych polskich w styczniu 2021r. w zależności od kursu wymiany wynosi ok. 33,2€/100kg, co oznacza spadek w stosunku do listopada i grudnia 2020r. Również zgodnie z przewidywaniami notowania cen produktów gotowych z 14 lutego 2021r. wskazują na niewielkie spadki cen masła w blokach, OMP, PMP i serów. W 2020r. odnotowano spadek eksportu do UE (pod względem ilości o 8%, wartości wyrażonej w Złotych Polskich o 9% oraz wartości wyrażonej w euro o 11,5%). Zostało to jednak zrównoważone wzrostem eksportu poza UE, głównie do Chin i Algierii. Udział mleka ekologicznego w produkcji ogółem wynosi poniżej 0,5%.

Portugalia: Dostawy mleka w 2020r. wzrosły o 1,5% w stosunku do roku 2019. Wzrosła również produkcja.

Zjednoczone Królestwo: Sytuacja jest ogólnie pozytywna. Ceny białek mlecznych rosną, ceny serów są stabilne, ceny mleka w skupie są również stabilne.

  • Monika Wohlfarth z niemieckiej firmy ZMB zajmującej się statystykami rynkowymi, streszczając przebieg posiedzenia Rady Obserwatorium Rynku Mleka stwierdziła, że posiedzenie było bardzo krótkie, a z najważniejszych kwestii które poruszono podczas spotkania można wymienić jedynie braki w dostępności kontenerów handlu międzynarodowym (na co zwróciła uwagę organizacja EUCOLAIT (handel)).
  • Pani Wohlfarht (ZMB) nakreśliła sytuację na światowym i unijnym rynku mleka. Najważniejsze informacje, które przekazała to:

– Wpływ epidemii COVID-19 na gospodarkę jest mniejszy niż przewidywano. Prognozy Międzynarodowego Funduszu Walutowego dotyczące wzrostu gospodarczego na świecie, mimo spadku globalnego PKB w 2020r. o 3,5%, mówią o możliwości wzrostu tego wskaźnika o 5,5% w roku 2021 i o 4,2% w roku 2022. Kraje rozwinięte zanotowały w 2020r. spadek PKB o 4,9%, ale przewiduje się, że w 2021r. nastąpi wzrost o 4,3%, a w 2022r. o 3,1%. W przypadku rynków wschodzących i krajów rozwijających się te wielkości to -2,4% w roku 2020, +6,3% w roku 2021 i +5% w roku 2022.

– Programy socjalne złagodziły wpływ epidemii na siłę nabywczą konsumentów.

– W roku 2020 odnotowano duży wzrost produkcji mleka spożywczego, PMP i serów w UE.

– Odnotowano również wzrost popytu na rynku serów (eksport z UE rośnie, ale ze względu na cła wprowadzone w wyniku orzeczenia WTO w sprawie przeciwko konsorcjum Airbusa, odnotowano zmniejszenie eksportu serów z UE na rynek USA). UE jest głównym dostawcą serów na rynek światowy, ale w USA rosną zapasy tego produktu (lecz ocenia się, ze nie będą one miały dużego wpływu na rynek światowy, gdyż w USA brakuje kontenerów do wysyłek zagranicznych).

– Unijny rynek masła jest zrównoważony dzięki wzrostowi eksportu oraz sprzedaży detalicznej.

– Unia zwiększyła swój udział w światowym eksporcie masła, straty w tym zakresie zanotowała Nowa Zelandia. W USA rosną zapasy tego produktu (lecz ocenia się, że nie będą one miały dużego wpływu na rynek światowy, gdyż w USA brakuje kontenerów do wysyłek zagranicznych).

– Unijny rynek OMP jest zrównoważony, a ceny wzrosły w pierwszych tygodniach 2021r.

– Światowy rynek PMP jest zdominowany przez Nową Zelandię, udział Ameryki Południowej w światowym eksporcie wzrósł.

– Rosną światowe ceny serwatki w proszku, co spowodowane jest wzrostem popytu po opanowaniu epidemii ASF w Chinach.

– Średnie ceny mleka surowego w UE są niższe niż w 2019r.

– Wpływ epidemii COVID-19 na rynek mleka UE: produkcja mleka wzrosła bardziej niż przewidywano (niski wpływ epidemii), popyt na produkty mleczarskie okazał się odporny na wpływ epidemii – konsumenci kupują częściej produkty mleczarskie w sklepach (kosztem sektora HoReCA)), handel wewnątrz UE praktycznie nie uległ zmianie, eksport poza UE – wzrost eksportu masła i serów, ale spadek eksportu OMP, niskie zapasy produktów mleczarskich, ceny mleka spadły.

– Wskaźnik FAO-food wskazuje, że ceny pasz wzrosły bardziej niż ceny żywności pochodzenia zwierzęcego.

–  2020r. odnotowano duży popyt na produkty mleczarskie w Chinach, Rosji, Brazylii i Korei Południowej. Spadek popytu odnotowano w Japonii, Meksyku i USA.

– Dostawy mleka w UE w 2020r. wrosły o 1,3% w stosunku do roku 2019, ale trend wzrostowy uległ wychowaniu w grudniu 2020r. Najbardziej wzrosły dostawy we Włoszech, Holandii, Hiszpanii, Polsce, Belgii, Czechach i Irlandii. Spadek dostaw odnotowano jedynie w Austrii i Chorwacji. W sześciu krajach odnotowano wzrost dostaw mleka ekologicznego tj. w: Niemczech, Francji, Austrii, Danii, Finlandii i w Szwecji.

– Globalna produkcja mleka w 2020r. wzrosła bardziej niż 2019r. Dostrzegalna jest stagnacja wielkości produkcji w Nowej Zelandii.

– W 2020r. wzrósł eksport mleczarski z UE (wyjątek stanowi OMP).

– Wielka Brytania będzie najważniejszym partnerem handlowym UE (być może sery importowane do Wielkiej Brytanii będą pochodzić z innych rejonów świata).

– W UE bardzo wyraźnie wzrosła produkcja i spożycie mleka spożywczego oraz serów.

– Udział żywności w wydatkach konsumentów wzrósł, kosztem usługi i dóbr trwałych.

– Determinanty sytuacji na rynku mleka UE:

Wpływ pozytywny Wpływ negatywny
  • Popyt odporny na skutki epidemii
  • Wysoka podarz mleka w 2020 została zrównoważona wysokim popytem
  • Brak wzrostu dostaw mleka w regionie Oceanii
  • Niskie zapasy produktów mleczarskich na początku roku 2021 (wyjątek stanowią sery i masło w USA)
  • COVID-19 miał mniejszy wpływ na światową gospodarkę niż przewidywano
  • Skutki Brexitu zostały złagodzone dzięki umowie handlowej UE-UK
  • Produkcja

– La Niña (anomalia pogodowa polegająca na utrzymywaniu się ponadprzeciętnie niskiej temperatury na powierzchni wody, występująca we wschodniej części tropikalnego Pacyfiku (szczególnie u wybrzeży Ameryki Południowej)) może spowodować utrzymywanie się długiej zimy w Europie

– Wysokie koszty pasz

– kwestie związane z ochroną środowiska i dobrostanem zwierząt

– Sfrustrowani rolnicy

  • Czas trwania epidemii i jej długookresowe skutki
  • Wojny handlowe (USA)
  • Debata o zmianach klimatu
  • Zmiany zwyczajów żywieniowych, wzrost znaczenia diet wegańskich

 

Podsumowanie sytuacji i prognoza ZMB:

– Rynek mleka jest bardzo stabilny na początku roku 2021, jednakże dostawy mleka są nico niższe niż w grudniu 2020r.;

– Wpływ epidemii COVID-19 na gospodarkę był mniejszy niż przewidywano;

– Popyt na unijnym i światowym rynku mleka jest póki co odporny na skutki COVID-19, częściowo dzięki programom socjalnym oraz zmianie w priorytetach wydatków konsumenckich (mniej wydawano na usługi i dobra trwałe, a więcej na żywności)

– Silny popyt ze strony Chin, pomimo wzrostu produkcji w tym kraju – co przełożyło się na wzrost wolumenu handlu międzynarodowego;

– Ceny produktów mleczarskich szybko zaczęły powracać poziomu sprzed epidemii, ale powróciły do swoich pierwotnych poziomów dopiero w lutym 2021r. Ceny skupu mleka zmalały.

– Handel pomiędzy UE a Wielką Brytanią odczuje skutki Brexitu, ale nie dojdzie do gwałtownych zakłóceń dzięki podpisanej (w ostatniej chwili) umowie handlowej.

– Żywność zawsze była konsumowana, ale nie ma pewności co do czasu trwania epidemii oraz co do dochodów konsumentów i ich zachowań po jej zakończeniu.

Ad 5)
Sprawozdania grup zadaniowych EDA ds. WPR i ds. Handlu nie zostały przedstawione, ale podsumowanie dyskusji przeprowadzonej na forum tych ciał przedstawiono Komisji Europejskiej w formie komentarzy i pytań (patrz punkt 7 niniejszego sprawozdania).

Ad 6)
Ze względu na brak czasu informacje na temat prac Komisji Europejskiej zostaną przesłane członkom Komitetu Handlu i Gospodarki EDA drogą mailową.

Ad 7)
Do spotkania dołączyło troje przedstawicieli Komisji Europejskiej, reprezentujących Dyrekcję Generlalną ds. Rolnictwa (DG AGRI), wydział G.3 – Produkty Zwierzęce  – Zastępca Naczelnika Pan Carlos Martin Ovilo wraz ze współpracownikami – Panią Fabienne Alcaraz oraz Panem Krystianem Kęcikiem.
Przewodniczący Komitetu Handlu i Gospodarki EDA streścił informacje dotyczące sytuacji rynkowej przekazane przez członków EDA oraz ZMB, podsumowując, że sytuacja co prawda różni się w poszczególnych krajach, ale sytuacja jest ogólnie oceniania jako dobra.
Pan Krystian Kęciek dokonał krótkiej prezentacji sytuacji rynkowej z punktu widzenia Komisji Europejskiej, zwracając uwagę na wzrost dostaw mleka w UE i na świecie, spadek średnich cen mleka w skupie w UE względem roku 2019 i 2018, wzrost eksportu serów i masła z UE oraz niski lub zerowy poziom zapasów masła, OMP oraz serów zgromadzonych w ramach programu prywatnego przechowywania. Pan Kęciek stwierdził, że Komisja niepokoi się poziomem cen pasz oraz skutkami epidemii, które dotknęły sektor HoReCa.
Przewodniczący Komitetu Handlu i Gospodarki EDA, realizując ustalenia z posiedzenia Grupy Roboczej EDA ds. WPR (patrz punkt  5 niniejszego sprawozdania) zwrócił się do przedstawicieli Komisji z prośbą o przybliżenie stanu negocjacji na forum Komisji, Parlamentu i Rady UE odnośnie WPR i Jednolitej Organizacji Rynku (CMO). W odpowiedzi Pan Ovilo stwierdził, że nie ma żadnych interesujących informacji do przekazania. Przewodniczący Komitetu Handlu i Gospodarki EDA podkreślił konieczność utrzymania prorynkowego kursu zmian WPR i CMO, tymczasem poprawki zaproponowane przez Parlament Europejski odwracają ten kierunek. Przedstawiciele Komisji Europejskiej zgodzili się z tą diagnozą, zapewniając, że Komisja również chce utrzymania prorynkowego charakteru przeprowadzonych reform.
Przedstawiciel Sekretariatu EDA realizując ustalenia z posiedzenia Grupy Roboczej ds. Handlu EDA (patrz punkt 5 niniejszego sprawozdania) przekazał uwagę dotyczącą negatywnych skutków Brexitu dla branży mleczarskiej związanych z przywróceniem kontroli na granicach oraz wprowadzeniem świadectw zdrowia w handlu pomiędzy UE a Wielką Brytanią. Ponadto skomentował politykę handlową UE, której czasem niesie negatywne skutki dla branży mleczarskiej mimo braku  związku branży mleczarskiej z określonymi działaniami lub procesami (kwestia orzeczenia trybunału arbitrażowego WTO w sprawie wytoczonej przez USA przeciwko konsorcjum Airbus, skutkującego nałożeniem ceł na unijne produkty mleczarskie eksportowane do USA).
W odpowiedzi Pani Fabienne Alcaraz stwierdziła, że niestety w wyniku Brexitu pojawią się problemy na granicach tj. koszty i opóźniania w dostawach (co dotknie zwłaszcza produkty świeże), ale data wejścia w życie umowy (1 kwietnia 2021r.) jest wszystkim znana, wynikające z niej ustalenia również. Odnosząc się do kwestii ceł wprowadzonych przez USA, stwierdziła, że kiedy tylko administracja nowego Prezydenta Stanów Zjednoczonych będzie już gotowa do pracy i gotowa do podjęcia rozmów na ten temat, Komisja Europejska również będzie gotowa.
Sekretariat EDA zwrócił się również z pytaniem czy Komisja nie ma obaw, że niedawno uruchomiony portal Komisji Europejskiej zawierający dane statystyczne dotyczące m.in. branży mleczarskiej (https://agridata.ec.europa.eu/extensions/DataPortal/home.html ) nie będzie wykorzystywany przez sieci handlowe do wywierania presji cenowej na dostawców mleka i jego przetworów. Pan Ovilo odpowiedział, że portal zawiera dane, które były dostępne w innych źródłach jeszcze przed jego uruchomieniem, jedynie dostęp do nich jest łatwiejszy dzięki ulepszonemu interfejsowi użytkownika.

Ad 8)
Ustalono, że kolejne posiedzenie Komitetu oraz grup roboczych odbędzie się między 15 a 17 czerwca 2021r.

Wobec braku innych spraw, spotkanie zakończono.

Sporządził:
Robert Gasek, ZPPM
Warszawa, 25.02.2021r.

Załącznik:
Market situation_ZMB_210224
EDA_Trade TF_meeting_210224
EDA_CAP TF_Presentation_210224
DG AGRI_Presentation MILK_for EDA TEC

Copyright 2021 Związek Polskich Przetwórców Mleka