Związek Polskich Przetwórców Mleka złożył stanowisko w konsultacjach publicznych Komisji Europejskiej dotyczących tzw. terytorialnych ograniczeń podaży (Territorial Supply Constraints, TSC), ogłoszonych 5 marca 2026 r. w ramach Strategii Jednolitego Rynku.

O co chodzi

TSC obejmują praktyki, w których producent ogranicza detaliście lub hurtownikowi możliwość zakupu produktu w jednym państwie UE i odsprzedaży w innym. KE zaliczyła je do tzw. „Terrible Ten” — dziesięciu najbardziej szkodliwych barier jednolitego rynku. Propozycja legislacyjna ma zostać przedstawiona do końca 2026 r. i — w odróżnieniu od obecnego prawa konkurencji — ma objąć także firmy nieposiadające pozycji dominującej, czyli praktycznie wszystkich producentów.

Stanowisko ZPPM

Jednolity rynek UE w praktyce nie jest jednorodnym obszarem obrotu. Poszczególne państwa członkowskie różnią się kosztami pracy i energii, ramami regulacyjnymi, systemami ROP i kaucyjnymi, wymogami znakowania (Nutri-Score we Francji), systemami PDO/PGI i preferencjami konsumentów.

Specyfika sektora mleczarskiego dodatkowo wzmacnia te uwarunkowania. Produkty mleczarskie mają krótkie terminy przydatności (mleko świeże 7–10 dni, jogurty 21–30 dni) i wymagają ciągłego zimnego łańcucha. Decyzje o kierunkach i wolumenach dostaw podlegają rygorystycznym ograniczeniom operacyjnym i sanitarnym (m.in. rozporządzenie 853/2004).

Realnym źródłem asymetrii w łańcuchu dostaw żywności pozostaje koncentracja handlu detalicznego i funkcjonowanie międzynarodowych sojuszy zakupowych. Sztywny horyzontalny zakaz TSC tego problemu nie rozwiąże, a może prowadzić do koncentracji produkcji w krajach o najniższych kosztach i utraty miejsc pracy na peryferiach jednolitego rynku, w tym w Polsce.

Pięć postulatów ZPPM do Komisji Europejskiej

1. Odstąpienie od horyzontalnego zakazu TSC — art. 101 i 102 TFUE są adekwatne do ścigania rzeczywistych nadużyć.
2. Jeśli regulacja — z listą obiektywnych uzasadnień (safe harbour): wymogi sanitarne, krótkie terminy przydatności, wymogi językowe i oznakowania, krajowe systemy ROP i kaucyjne, ograniczone zdolności produkcyjne, uzasadnione przesłanki handlowe.
3. Wyłączenie z regulacji produktów szybko psujących się, w tym świeżych produktów mleczarskich.
4. Równoległe rozszerzenie dyrektywy UTP (2019/633) na wszystkich dostawców oraz wzmocnienie nadzoru nad transgranicznymi sojuszami zakupowymi.
5. Oparcie propozycji legislacyjnej na pogłębionej analizie sektorowej — badanie z 2020 r. o ograniczonej próbie nie jest wystarczającą podstawą dowodową dla regulacji horyzontalnej.

ZPPM zadeklarował gotowość do dalszego udziału w konsultacjach.