W dniu 24 marca 2026 r. Komisja Europejska i rząd Australii sfinalizowały negocjacje umowy o wolnym handlu (FTA), która była przedmiotem rozmów od 2018 roku.

Kluczowe postanowienia dla mleczarstwa są następujące: umowa przewiduje pełną eliminację ceł na unijne sery eksportowane do Australii (w ciągu 3 lat) oraz ochronę 165 oznaczeń geograficznych produktów rolno-spożywczych w Australii. Jednocześnie UE otworzy kontyngenty taryfowe na import australijskich produktów mleczarskich: 8 000 ton OMP (ok. 1,1% konsumpcji UE), 5 000 ton masła (ok. 0,25% konsumpcji UE) i 2 000 ton koncentratów białek serwatkowych.

Ocena wpływu na rynek UE: skala otwartych kontyngentów jest umiarkowana i nie powinna sama w sobie wpłynąć destabilizująco na rynek wewnętrzny. Kluczowe jest jednak spojrzenie kumulatywne: umowa z Australią dochodzi do już zawartych porozumień z Mercosurem i Ukrainą oraz nadal negocjowanej umowy z USA. Każde z tych porozumień z osobna otwiera „małe” wolumeny – razem tworzą rosnącą presję importową, zwłaszcza na segmenty OMP i masła, gdzie UE ma ograniczone możliwości absorpcji dodatkowej podaży.

Jakie są wobec tego szanse eksportowe. KE prognozuje wzrost eksportu mleczarskiego UE do Australii nawet o 48%. W 2025 r. eksport mleczarski UE do Australii osiągnął nieco ponad 354 mln EUR, z dominacją serów. Zniesienie ceł na sery i ochrona GI (np. Roquefort, Grana Padano) mogą wzmocnić pozycję UE na australijskim rynku premium. Dla polskiego sektora szanse leżą przede wszystkim również w eksporcie serów – choć wymagają inwestycji w budowę rozpoznawalności marki.

Perspektywa ZPPM: popieramy dywersyfikację rynków eksportowych UE, szczególnie w kontekście rosnących napięć handlowych z USA i Chinami. Zwracamy jednak uwagę na konieczność skutecznych mechanizmów ochronnych (safeguards) oraz monitorowania efektu kumulacji kolejnych umów handlowych na wrażliwe segmenty rynku mleczarskiego. Umowa wymaga jeszcze ratyfikacji przez Parlament Europejski i państwa członkowskie – będzie to istotny moment do weryfikacji założeń KE.